İhracat süreçlerinde doğru evrak kullanımı, hem gümrük işlemleri hem de yasal sorumluluklar açısından hayati önem taşır. Bu evrakların başında ise fatura türleri gelir. Her ihracat işlemi bir fatura ile başlar. Ancak bu fatura her zaman aynı tür olmayabilir. Gönderinin türüne, işlem amacına veya ülkeye göre farklı fatura türleri düzenlenmesi gerekebilir. Bu yazıda, ihracatta kullanılan temel fatura türlerini, kullanım amaçlarını ve aralarındaki farkları sade bir dille açıklıyoruz.
1. Ticari Fatura (Commercial Invoice)
En yaygın ve temel ihracat faturasıdır. Gerçek bir satış işlemini belgeleyen ve ürünlerin parasal değerini yansıtan resmi belgedir.
İçermesi gereken bilgiler:
- Gönderici ve alıcı bilgileri
- Fatura tarihi ve numarası
- Ürün adı, miktarı, birim fiyatı, toplam tutar
- Para birimi
- Teslim şekli (Incoterms)
- GTİP (HS Kodu)
- İhracatçı imzası
Nerelerde kullanılır?
Tüm resmi ihracat işlemlerinde, gümrük çıkışı için zorunludur. Ayrıca alıcının ülkesinde vergi ya da ithalat işlemleri için referans olarak kabul edilir.
2. Proforma Fatura (Proforma Invoice)
Satış öncesi teklif faturasıdır. Henüz ürün sevkiyatı yapılmadan, alıcıya ön bilgi amaçlı gönderilir. Bağlayıcı bir belge değildir, ancak teklifin resmi bir yansımasıdır.
İçeriğinde neler bulunur?
- Tahmini fiyat ve maliyet
- Ürün özellikleri
- Teslim süresi ve şartları
- İhracatçının iletişim bilgileri
- Süreç bilgileri (navlun, sigorta, ödeme şartları vs.)
Nerelerde kullanılır?
- Alıcının ithalat izni alması gerektiğinde
- Akreditif açılışında
- Ön sipariş veya teklif taleplerinde
- Bazı teşvik başvurularında
3. Özel Fatura / Konsolosluk Faturası
Bazı ülkeler, kendi konsolosluklarından onaylı fatura talep edebilir. Bu durumda düzenlenen ticari fatura ilgili ülkenin konsolosluğuna ibraz edilerek konsolosluk faturası haline gelir.
Kimler ister?
Orta Doğu ve Afrika ülkeleri gibi belirli bölgelerdeki devlet kurumları, gümrük prosedürlerini sıkı tutmak için bu tür belgeleri zorunlu kılar.
4. Navlun Faturası (Freight Invoice)
Taşıma işleminin masraflarını gösteren ve genellikle lojistik firması tarafından düzenlenen faturadır.
Hangi durumlarda kullanılır?
- Navlun bedeli alıcıya aitse, bu fatura gönderiye eklenir.
- Ticari fatura dışında ayrı beyan istenen gönderilerde kullanılır.
5. Sigorta Faturası (Insurance Invoice)
Bazı ihracat işlemlerinde yük sigortalanır. Bu durumda, poliçe dışında sigorta ücretini gösteren ayrı bir fatura düzenlenebilir.
6. Vergi Muafiyetli Faturalar
Türkiye’den yapılan ihracatlar KDV’den muaftır. Bu nedenle düzenlenen faturada “3065 Sayılı KDV Kanunu’nun 11. maddesi gereği KDV hesaplanmamıştır.” ibaresi yer almalıdır.
Hangi Fatura Ne Zaman Kullanılmalı?
- İlk teklif aşaması: Proforma fatura
- Resmi gönderim ve gümrük çıkışı: Ticari fatura
- Yurt dışı kamu alımı / özel talep: Konsolosluk onaylı fatura
- Taşıma ve sigorta giderleri ayrıysa: Navlun ve sigorta faturası
İhracatçıların Sık Yaptığı Hatalar
- Proforma faturayı gümrük işlemlerinde kullanmaya çalışmak
- Ticari faturada GTİP veya teslim şekli gibi kritik bilgileri eksik bırakmak
- KDV muafiyet ibaresini yazmamak
- Para birimini belirtmemek
- Fatura dili ve formatının alıcı ülke mevzuatına uymaması
İhracat sürecinde doğru fatura türünü doğru aşamada kullanmak; gümrükte gecikmeleri, yasal sıkıntıları ve müşteri memnuniyetsizliklerini önler. Her ihracatın temelinde düzgün bir belge akışı vardır. Fatura, bu akışın bel kemiğidir. Solmaz Express olarak, ihracat operasyonlarınızda doğru faturalandırma süreçleri için size destek oluyor; belgelerinizi gümrük uyumuna uygun hale getiriyoruz. Yurt dışına açılmak için ihtiyacınız olan güvenli ve profesyonel desteğe bizden teklif alarak ulaşabilirsiniz.